Dünya

Naza belgeselinde 24 İsrailli asker Gazze’de yapay zekayı anlattı

Naza belgeseli, kimlikleri açıklanmayan 24 İsrailli asker ve istihbarat görevlisinin, Gazze’de yapay zeka destekli hedef belirleme süreçlerine ilişkin anlatımlarına dayanıyor. Venedik’te Özel Jüri Ödülü alan yapım İsrail’de sert tepkiyle karşılanırken, Netanyahu röportaj veren askerlerin bulunması talimatını verdi.

19 Kasım 20269 dk okuma0 yorum
Naza belgeselinde 24 İsrailli asker Gazze’de yapay zekayı anlattı
Haberi dinle
Özet hazır
Reklam Alanı · 728×90

"Bombalamam gereken bina bu. Bu saldırının Naza sayısı dört" diyor, yalnızca silüeti görülen bir adam. "Naza ne demek?" diye soruyor başka bir adam.

"İkincil hasar. Bir saldırı sonucunda yaşamını yitirecek sivillerin sayısı." Bu sahne, İsrailli yönetmenler Rachel Szor ile Yuval Abraham’ın çektiği ve eleştirmenlerden yüksek övgü alan Naza belgeselinden. 'Naza', filmin gösterime girmesinin ardından pek çok kişinin öğrendiği İsrail ordusuna ait bir kısaltma.

Belgesel, kimlikleri açıklanmayan 24 İsrailli asker ve istihbarat görevlisiyle gerçekleştirilen röportajlar üzerinden İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını ele alıyor. Görüşülen askerler, muhtemel hedeflerin belirlenmesinde yapay zekadan nasıl yararlanıldığını aktarıyor. Filmde Yuval Abraham, Tel Aviv’de şehir ışıkları arkalarında görünürken kimlikleri saklanan kaynaklarıyla çatılarda konuşuyor.

Yapım, Venedik Uluslararası Film Festivali’ndeki ilk gösteriminde Özel Jüri Ödülü’ne layık görüldü. Ayrıca 25 dakika boyunca ayakta alkışlanarak bir rekora imza attı. Ancak film İsrail’de sert bir tepkiyle karşılandı.

Başbakan Binyamin Netanyahu, yapımın Yahudilere yönelik dünya çapındaki bir kışkırtma kampanyasının parçası olduğunu ileri sürdü ve istihbarat birimlerine, röportaj veren askerlerin kimliklerini belirleme talimatı gönderdi. Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, filmi İsrail’e karşı yapılmış bir saldırı olarak nitelendirirken Kültür Bakanı Miki Zohar, yönetmenleri "devlete ihanet etmekle" suçladı ve vatandaşlıklarının geri alınmasını talep etti.

Buna karşın iki yönetmen de çalışmalarını savunmayı sürdürüyor. '500 kişinin öldürülmesine izin verildi' Yönetmenler, 80 dakikalık belgesellerinde 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde gerçekleştirilen saldırının ardından başlayan savaşta, "İsrail’in Gazze’deki Filistinli sivilleri planlı biçimde ve kitlesel olarak öldürmesinin arkasındaki sistemleri ayrıntılı şekilde ortaya koyduklarını" belirtiyor.

Görüşülen kişilerden biri, yalnızca "tek bir kişinin hedef alınacağı" bir saldırıda 500 kişinin öldürülmesine onay verildiğini bildiğini anlatıyor. İsrail ordusu ise bu iddianın "tamamen asılsız" olduğunu savunuyor. Film, yönetmenlerin İngiliz Guardian gazetesi ve İsrail-Filistin medya kuruluşu +972 dergisiyle birlikte yürüttüğü, yaklaşık üç yıl devam eden araştırmacı gazetecilik çalışmasının ürünü.

Yapımda 24 İsrailli asker ve istihbarat görevlisi yer alıyor; yönetmenler araştırma sürecinde 100’den fazla kaynakla görüştüklerini ifade ediyor. Yuval Abraham, BBC Dünya Servisi’nin Newshour programına yaptığı açıklamada, "Bu askerlerle görüşerek Gazze’deki kitlesel katliamın arkasında bulunan hedefleme sistemleri, yapay zeka tabanlı uygulamalar ve protokoller hakkında bilgi edinebildik" dedi.

Hamas yönetimindeki sağlık bakanlığının verilerine göre Gazze’de 20 binden fazlası çocuk olmak üzere 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Abraham, filmin İsrail vatandaşı olmanın beraberinde getirdiği sorumluluk hissinden doğduğunu söyledi. "Bu film, Netanyahu hükümetinin Gazze Şeridi’ni yok etmesini ve on binlerce sivili öldürmesini izleyen İsrailliler olarak kim olduğumuz ve bu durumu değiştirmek için çaba göstermemiz gerektiği duygusundan ortaya çıktı." İsrail hükümeti, hastane, okul ve sığınaklara yerleşen Hamas mensuplarıyla mücadele ederken sivil kayıpları engellemek için büyük çaba harcadığını belirtiyor.

Hamas ise Gazze’deki sivilleri canlı kalkan olarak kullandığı yönündeki suçlamaları reddediyor. 'Babam nerede?' Filmde, İsrail hükümeti ile ordusunun operasyonlarının yalnızca militanları hedef aldığı ve sivillerin göreceği zararı azaltmak amacıyla tedbirler uygulandığı yönündeki açıklamalara da yer veriliyor. Ancak röportaj yapılan askerler bambaşka bir tablo çiziyor.

Abraham, BBC’ye yaptığı açıklamada, "Onların sözünü ettiği şey, sivillere yönelik riski azaltma amacı taşıyan hassas bir askeri operasyon değil" ifadelerini kullandı. Yönetmenlere göre film, muhtemel hedefleri saptamak ve olası sivil kayıpların sayısını hesaplamak için kullanılan yapay zeka destekli hedefleme sistemlerine odaklanıyor.

Reklam Alanı · Yazı İçi 300×250

Belgeselde anlatılan sistemlerden biri 'Babam Nerede?' adını taşıyor. Film ekibi, bu sistemin hedef kişinin evine dönmesi halinde istihbarat görevlilerine uyarı gönderdiğini belirtiyor. İddiaya göre sistem, bazı durumlarda aile üyelerini çocukların cep telefonları üzerinden takip ediyor.

Rachel Szor, gözetleme sisteminin "Babam nerede?" ya da "Ne zaman gelecek?" gibi sözlerin geçtiği konuşmaları izlediğini, bu ifadelerin hedef alınan kişinin eve ulaştığına işaret edebileceğini söyledi. Abraham, BBC’ye yaptığı açıklamada, "Filmde bu Naza sayılarından söz edildiğini duyuyorsunuz. 20’ye kadar sivili bombalama yetkisinin yaygın biçimde verildiğini işitiyorsunuz.

Bu, her evde kaç kişinin bombalanacağını hesaplayan bir algoritma" dedi. "7 Ekim’den sonra gerçekte yaşanan, bu Naza mekanizmalarının sivillerin öldürülmesini azaltmak yerine bunu normalleştirmesi ve mümkün kılmasıydı." Büyük karşıtlık Naza, Gazze savaşını ele alan ancak Gazze Şeridi’nden çok az görüntü barındıran bir film.

Yapımın büyük bölümü gece saatlerinde Tel Aviv’deki çatı katlarında çekildi. Şık apartmanlar ile ışıkları yanan pencereler, gündelik hayattan kesitler sunuyor. Bu görüntüler, filmin son bölümünde yer verilen ve yalnızca 70 kilometre güneyde bulunan Gazze’deki yıkımla keskin bir karşıtlık oluşturuyor.

Rachel Szor, Tel Aviv’i tercih etmelerinin nedeninin, görüştükleri asker ve istihbarat görevlilerinin çoğunun bu kentten gelmesi ve şehrin İsrail’in askeri karargahına ev sahipliği yapması olduğunu söyledi. "Onlar İsrail toplumunun seçkin kesiminden geliyor. Kendilerini zaman zaman solcu olarak tanımlıyorlar" dedi.

Peki yönetmenler, bu kadar çok asker ve istihbarat görevlisini İsrail ordusunun ve kendilerinin Gazze’de gerçekleştirdikleri konusunda böylesine açık konuşmaya nasıl ikna etti? Abraham, güven oluşturmanın karşılaştıkları en büyük sorunlardan biri olduğunu ifade etti. "Birçoğu yanlış bir şeye dahil olduklarını, haksız yere işlenen suçlara ya da cinayetlere ortak olduklarını düşündü." İsrail medyasının önemli bir bölümünde eleştirel yaklaşımın bulunmadığını belirten Abraham, bunun da röportajların yapılmasını kolaylaştırdığını söyledi.

"Görüştüğümüz bazı kişiler, daha önce kendilerine hiç bu soruların sorulmadığını düşündüklerini anlattı. Sorular sorulduğunda konuşmayı kabul ettiler." Filmde yer alan bütün kaynaklar, adlarının açıklanmaması koşuluyla konuştu. Abraham, "Konuşarak büyük bir risk üstleniyorlar.

Bu nedenle kimliklerini gizli tutuyoruz" dedi. Kamuoyundaki tartışma Filmin Venedik Film Festivali’nde büyük yankı uyandıran gösteriminin ardından yönetmenler, çok sayıda ölüm tehdidi aldıklarını ve İsrail’deki muhalifleri tarafından hain ilan edildiklerini söylüyor. Eski başbakan Naftali Bennett yapımı "oğullarımıza ve kızlarımıza yöneltilmiş korkunç bir iftira" olarak nitelendirirken, eski savunma bakanı Avigdor Lieberman yönetmenleri "İsrail’den nefret eden kişiler" diye tanımladı.

İsrail ordusu da kapsamlı bir açıklamayla tepki verdi ve filmi, "İsrail Ordusu’nun hedef planlama ve saldırı süreçlerine ilişkin çarpıtılmış, yanıltıcı ve samimiyetten uzak bir tablo sunmakla" suçladı. Filmin anlatısının, "gerçeğin yanlış ve manipülatif biçimde aktarılmasından kaynaklanan ciddi hatalara" dayandığı belirtildi.

Abraham, yapımcıların filmdeki bütün önemli iddialar hakkında yaklaşık üç yıl boyunca İsrail ordusuna 10’dan fazla kez başvurduğunu ve filmlerinin yanlış olduğu yönündeki suçlamaları kabul etmediklerini söyledi. Abraham, filme gösterilen öfkenin İsrail toplumunun ordunun Gazze’de yaptıklarıyla yüzleşmek konusundaki isteksizliğini ortaya koyduğunu savundu.

Yapımlarının da savaşın başlangıcından bu yana kamuoyunda görülmemiş düzeyde bir tartışma başlattığını vurguladı. "İsrail medyasının büyük bölümünde ya bu suçlara dair bütünüyle bir bilgisizlik görüyoruz ya da bu suçların meşrulaştırılmasına tanık oluyoruz" dedi. "Sivillerin toplu biçimde öldürülmesi normal hale getirildiğinde ortaya çıkan sonuç tam bir inkârdır.

Bu filmin İsrail toplumundaki inkâr duvarlarının yıkılmasına katkı sunmasını diliyoruz." İngilizce kaleme alınan bu yazının çevirisinde yapay zekadan faydalandık. Çeviri, yayımlanmadan önce bir BBC gazetecisi tarafından kontrol edildi.

#Dünya#Haberler
İlginizi Çekebilir
Yorumlar (0)
0/500

Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır.

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.