Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonundan geçti

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında yapılan ortak savunma anlaşması, Meclis sürecindeki ilk aşamayı tamamladı. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlığında bir araya gelen komisyonda, anlaşmanın içeriği ile Türkiye açısından doğuracağı yükümlülükler değerlendirildi. İMZALAR 7

AĞUSTOS’TA MEKKE’DE ATILDI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, anlaşmayı 7 Ağustos’ta Mekke’de imzaladı. 20 Ekim’de TBMM Başkanlığına iletilen kanun teklifi, 21 Ekim’de Dışişleri Komisyonuna gönderilmişti. Anlaşmanın iç onay işlemleri Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından tamamlandı.

TEK TARAFA SALDIRI, BÜTÜN TARAFLARA YAPILMIŞ KABUL EDİLECEK

Toplam 16 maddelik anlaşmanın 2. maddesi, taraflardan herhangi birine yöneltilen silahlı saldırının bütün taraflara yapılmış kabul edilmesini düzenliyor. Saldırıya maruz kalan ülkeye diğer taraflar, askeri imkanlar da dahil olmak üzere ellerindeki tüm araçları kullanarak yardım sağlayacak.

Savunma sanayisinde iş birliği, istihbaratın paylaşılması, lojistik destek sağlanması ve terörle mücadelede ortak çalışmalar yürütülmesi de anlaşmada öngörülüyor. Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”, her yıl 2 kez bir araya gelecek. Sekretaryası Suudi Arabistan’da bulunacak komitenin ilk genel sekreterlik görevini ise bir Pakistan vatandaşı üstlenecek. İlk 10 yıllık dönemde tarafların anlaşmadan ayrılması mümkün olmayacak.

“TAMAMEN SAVUNMA ODAKLI” OLDUĞU VURGULANDI

Anlaşmaya ilişkin komisyonda bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, metnin “tamamen savunma odaklı” hazırlandığını, hiçbir ülkenin hedef alınmadığını ifade etti. Gümrükçü, uluslararası hukuka saygı gösteren bölge ülkelerinin anlaşmaya katılımına kapının açık olduğunu dile getirdi. Türkiye’nin dahil olduğu NATO ve diğer çok taraflı yapılar bakımından anlaşmanın tamamlayıcı bir özellik taşıdığına dikkat çekerek, bunun Türkiye’nin diğer ittifaklardan kaynaklanan yükümlülüklerinin yerini almadığını vurguladı.

OKTAY: ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE YÖNELİK BLOKLAŞMA SÖZ KONUSU DEĞİL

Komisyon Başkanı Fuat Oktay, anlaşmayı “bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı” olarak nitelendirmenin söz konusu olmadığını belirtti. Oktay, bu yapının ortak savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisindeki yerli imkanların geliştirilmesi şeklinde 3 ana başlık temelinde oluşturulduğunu ifade etti.

Yeni üyelerin ittifaka katılabilmesi için Türkiye’nin de aralarında bulunduğu çekirdek tarafların onayının gerektiğini söyledi. Ortak savunmaya ilişkin hükümlerin kendiliğinden devreye girmeyeceğini ve atılacak her adımda tarafların anayasal ve ulusal prosedürlerinin geçerli olacağını belirten Oktay, anlaşmada yer alan 10 yıllık süre konusunda NATO Antlaşması’nın da 10 yılın ardından gözden geçirmeye, 20 yılın ardından ise çekilmeye imkan tanıdığını anımsattı.

TEKLİF GENEL KURUL AŞAMASINDA

Komisyondan geçen teklifin kanunlaşabilmesi, TBMM Genel Kurulunun da teklifi kabul etmesine bağlı. Son onay belgesi komite sekretaryasına ulaştırıldığında anlaşma yürürlüğe girmiş olacak.